poezja polska - serwis internetowy

STRONA GŁÓWNA ˇ REGULAMIN ˇ WIERSZE UŻYTKOWNIKÓW ˇ IMAK - MAGAZYN VIDEO ˇ AKTUALNOŚCI ˇ FORUM ˇ KSIĘGARNIA "POEZJA"Sobota, 20.04.2019
Nawigacja
STRONA GŁÓWNA

REGULAMIN
POLITYKA PRYWATNOŚCI

PARNAS - POECI - WIERSZE

WIERSZE UŻYTKOWNIKÓW

WIERSZE /VIDEO/

PIOSENKA POETYCKA /VIDEO/

IMAK - MAGAZYN VIDEO

WOKÓŁ POEZJI /teksty/

WOKÓŁ POEZJI /VIDEO/

RECENZJE UŻYTKOWNIKÓW

KONKURSY 2008/10 (archiwum)

KONKURSY KWARTAŁU 2010 - 2012

-- KONKURS NA WIERSZ -- (IV kwartał 2012)

SUKCESY

GALERIA FOTO

AKTUALNOŚCI

FORUM

CZAT

KSIĘGARNIA "POEZJA"

LINKI

KONTAKT

Szukaj


Ostatnio dodane Wiersze
MY TĘ MIŁOŚĆ
Fuck machine
Boruś
Tridum Paschalne...
Łowcy dusz
takie buty
To było
w żniwa
Najwspółcześniej. Fu...
Nie wielkanocny
Wątki na Forum
Najnowsze Wpisy
slam?
Lir wraca (2)
Parafrazy
FRASZKI
HAIKU
,, limeryki"
Mgnienie wydała tomi...
EKSPERYMENTY
Co to jest poezja?
Blues
Licznik odwiedzin
[licznik]
Grzegorz Kociuba - Co zrobić z nadmiarem? - recenzja tomu "Fortepiany i delfiny" Jacka Napiórkowskiego
     Ja to ta sama krew co w morzu

     Jacek Napiórkowski



Spory dorobek poetycki Jacka Napiórkowskiego (osiem książek) zachęca do prób syntetycznego spojrzenia na tę twórczość; pokazania w niej tych jakości, które z jednej strony czynią ją rozpoznawalną na mapie najnowszej polskiej poezji, z drugiej, każą pytać o bliższą i dalszą tradycję, w której ta twórczość się zakotwicza. Jest to uprawnione również z innego względu. Otóż autor Rozjaśnień szykuje wybór wierszy, a to oznacza próbę syntezy; obejrzenia przebytej drogi i wskazania na niej etapów znaczących. Zanim jednak pojawi się wybór, przyjrzyjmy się najnowszej książce rzeszowskiego autora, tym bardziej, że w Fortepianach i delfinach znaki firmowe tej poezji są wyraźnie widoczne.

W poezji Napiórkowskiego, a potwierdza to również najnowsza książka, istnieje, chyba nieusuwalne, napięcie pomiędzy człowiekiem natury a człowiekiem kultury; istotą otwartą na żywioły i kosmos oraz kimś, kto jest formatowany przez takie parametry współczesnej cywilizacji jak: funkcjonalność, użyteczność, dyspozycyjność. W tomie Fortepiany i delfiny dobrą ilustracją tej opozycji jest wiersz „Body painting, soul painting”, w którym czytamy:

     Co noc
     Wstaję i idę do łazienki
     W lustrze daję minutę życia
     Aborygenowi, który żyje we mnie
     Maluję popiołem twarz
     Łapię szczotkę i potrząsając włócznią
     Daję mu nacieszyć się lodowatym księżycem
     Dymem ogniska
     Łopotem nietoperza
     Moim rozprutym brzuchem


Aborygen to metonimia tego, co w podmiocie pierwotne, co połączone z przyrodą i kosmosem, co autentyczne i spontaniczne, bo wypływające z instynktownie i intuicyjnie przeżywanego istnienia. Z kolei sfera kultury bywa przedstawiana u rzeszowskiego poety jako domena fałszu, konwencji, poprawności, letniości. Napiórkowski zdaje się uważać, że to, co w nas najbardziej witalne, zarówno biologicznie jak i mentalnie, jest pierwotne. To jest ten wczesny genetyczny zapis, który nie może zostać do końca usunięty przez cywilizacyjną tresurę. Po stronie pierwotności lokuje się zarówno radość życia, wyobraźnia, jak i gwałtowność, barbarzyństwo, skłonność do ryzyka i transgresji.

Znamienne, że takie cechy postawy/światopoglądu odnajdujemy nie tylko wśród kierunków pierwszej awangardy (również w nadrealizmie, na który powołuje się Napiórkowski ), ale także u polskich poetów tzw. „Trzeciego Wyrazu” (termin Jerzego Kwiatkowskiego; szczególnie bliski rzeszowskiemu autorowi wydaje się tu Piętak, Aleksander Rymkiewicz, Sebyła) oraz u Krzysztofa Karaska, ważnego antenata tej poezji z bliższej nam tradycji. Ta fascynacja pierwotnością, prymitywem, to obsesyjne wręcz sytuowanie człowieka pomiędzy żywiołami, w ogromnym teatrze kosmosu koresponduje ściśle z wyobrażeniem poety i poezji, jakie odnajdujemy u autora Rozjaśnień. Spróbujmy wskazać zasadnicze składniki tego wyobrażenia.

Najpierw dwa cytaty:

     Ja jestem lustrem pływającym po jeziorze plecami do góry
     Przeglądają się we mnie
     Raki leszcze miętusy i wzdręgi
     Wodorosty
     Topielec puszcza oko

     „Telefon-salutacja od Jacquesa Cousteau, nurka głębinnego”



     czym Bóg ujarzmiał
     pierwszych poetów nie wiem
     tych co w jaskiniach malowali jego twarz
     na twarzach i pośladkach kobiet
     aby mieć go przy sobie
     podczas rozmowy i rozkoszy

     wiem czym ujarzmia ich teraz
     kretami
     dżdżownicami
     nornicami żywiołów języka

     „Gonitwa poetów i zwierzątek”


A więc poeta nie jako „zwierciadło przechadzające się po gościńcu”, choć i taką jego twarz odnajdziemy w twórczości Jacka Napiórkowskiego, ale lustro ustawione tak, by mogły się w nim przeglądać twarze historycznego i prehistorycznego człowieka, ale też żywioły, geologiczne okresy ziemi, rozliczne stworzenia zasiedlające planetę. Poeta jest tu pradawnym człowiekiem, kimś, kto ma dostęp do archetypalnego imaginarium, kto zna dawne szyfry i mantry, kto pracuje w kopalniach indywidualnej i zbiorowej podświadomości. Nic więc dziwnego, że poezja jawi się tu jako rodzaj iluminacji i epifanii, ale jest też nagłą erupcją obrazów, które „obiektywizują” gwałtowność, ekstatyczność, bujność, nieprzewidywalność życia.

W tym sensie poezja Napiórkowskiego, a jest to już chyba trwała jej jakość, jawi się jako antyintelektualna. Po pierwsze dlatego, że jej źródłem jest obraz a nie koncept, po wtóre, bo ma charakter erupcyjny (ekspresywny), a nie konstrukcyjny. Poeta i wiersz są w tej poezji medium, poprzez które przemawia bycie jako takie. Poeta jest tu kimś, przez kogo przepływają obrazy, kto pozostaje we władaniu obrazów i kto usiłuje te obrazy, możliwie wiernie, zapisać. W polskiej poezji najnowszej indywidualnością może najbardziej pokrewną Napiórkowskiemu byłby chyba Roman Honet.

Dychotomię: prymitywne – cywilizowane, podświadome – świadome, zmysłowe – rozumowe, spontaniczne – wykalkulowane, sugestywnie oddaje tytuł tomu. Fortepian to znak kultury, to instrument sztuki, dzięki której wypowiedziana może być wielopostaciowość i polifonia istnienia. Właśnie wielogłosowość, różnorodność, nieobliczalność, a nie prosta opozycyjność, bo „Czerń i biel są dwiema prawdami tego samego kłamstwa”. Warto może, skoro już przy fortepianie jesteśmy, przywołać wers z wiersza „Fabryka fortepianów”. Brzmi on tak: „Świat jest fabryką rozstrojonych fortepianów”. Metafora dość czytelna! Wskazuje ona w gruncie rzeczy na niedoskonałość, wadliwość ludzkich poczynań i dzieł. Fabryka, a więc domena tego, co zaplanowane, zorganizowane, wykalkulowane, wcale nie gwarantuje stworzenia „Nowego wspaniałego świata”. Świat budowany przez instrumentalny intelekt staje się karykaturą świetlanych założeń i szczytnych idei, przypomina rozstrojony instrument, wydający z siebie niezborne, chaotyczne dźwięki.

Z kolei delfin wskazuje nie tylko na naturę, ale mieni się w wierszach Napiórkowskiego także innymi znaczeniami. Przede wszystkim symbolizuje: wolność, łagodność, inteligencję. Warto może dodać, że skojarzenie delfina z fortepianem nie jest aż tak surrealistyczne, bowiem:

     Prócz umiejętności wieszczenia przypisywano delfinowi także inną cechę
     Apollina – muzykalność. Apollo jako bóg muzyki otrzymał przydomek
     Delphinios i sam nieraz występował w postaci tego zwierzęcia, podobnie
     zresztą jak Afrodyta.

     Władysław Kopaliński, Słownik symboli, Wiedza Powszechna, Warszawa 1990, s. 66.


Wygląda więc na to, że fortepian i delfin wskazują na dwa oblicza istnienia i piękna; jedno jest dziełem człowieka, drugie Natury (Boga).

Fortepiany i delfiny to książka na pewno ważna w dorobku Jacka Napiórkowskiego. Nie dlatego, że coś rozstrzyga, że stanowi istotny zwrot w tej poezji, że otwiera jej nowy etap, ale dlatego, iż potwierdza jej najważniejszą cechę – siłę wieloznacznego obrazu, który z jednej strony stanowi klucz do świata, z drugiej potrafi uchwycić złożoność, skomplikowanie podmiotowego doświadczenia. Wiersze Jacka Napiórkowskiego, zwłaszcza te najlepsze, są na dobrą sprawę nieprzetłumaczalne na język dyskursu… I może właśnie to stanowi najlepszy dowód, że mamy do czynienia z POEZJĄ sui generis.


Jacek Napiórkowski, Fortepiany i delfiny, Podkarpacki Instytut Książki i Marketingu, Rzeszów 2010, ss. 56.

Komentarze
Brak komentarzy.
Dodaj komentarz
Zaloguj się, żeby móc dodawać komentarze.
Współpracują z nami

agencja zatrudnienia

REKLAMA GOOGLE

Pajacyk
[www.pajacyk.pl]
IMAK
VIDEO MAGAZYN
ostatnie wydanie
GRUDZIEŃ 2013

I M A K
internetowy magazyn kulturalny

Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Nie jesteś jeszcze naszym Użytkownikiem?
Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.

Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.
Aktualności
Wyniki grudniowego m...
Wyniki mini-konkursu...
Kawiarniany mini-kon...
Wyniki październikow...
Nowy tomik Michała W...
Informacja moderator...
Ogólnopolski Konkurs...
VIII Ogólnopolski Ko...
Informacja moderator...
XXXIX OKP "O Laur J...
Użytkownicy
Gości Online: 5
Brak Użytkowników Online

Zarejestrowanych Użytkowników: 6 056
Nieaktywowani Użytkownicy: 2
Najnowszy Użytkownik: Jan Mulier

nie ponosimy żadnej odpowiedzialności za treść wpisów
dokonywanych przez gości i użytkowników serwisu

PRAWA AUTORSKIE ZASTRZEŻONE

copyright © korgo sp. z o.o.
witryna jako całość i poszczególne jej fragmenty podlegają ochronie w myśl prawa autorskiego
wykorzystywanie bez zgody właściciela całości lub fragmentów serwisu jest zabronione
serwis powstał wg pomysłu Piotra Kontka i Leszka Kolczyńskiego

45956347 Unikalnych wizyt

Powered by PHP-Fusion v6.01.7 © 2003-2005